Solar sisteminiz aniden durdu mu? Ekranda beliren E01 veya E08 kodları ne anlama geliyor? Piyasada sıkça rastladığımız Abax, Lexron ve Mexxsun gibi markaların MPPT cihazlarındaki arızaları, bu arızaların kök nedenlerini ve teknik servis çağırmadan önce yapabileceklerinizi 15 yıllık saha tecrübemle detaylandırdım.
Telefonum çaldığında saat genellikle sabahın erken saatleri ya da akşamın karanlığıdır. Arayan müşterimin sesi gergindir: “Hocam, her şey çalışıyordu ama şimdi ekranda garip bir kod var ve elektrikler kesildi. Akülerim mi öldü?”
Bu senaryoyu o kadar çok yaşadım ki, artık hata kodunu duymadan bile sorunun ne olduğunu tahmin edebiliyorum. Özellikle Türkiye pazarında yaygın olarak kullanılan Abax, Lexron, Mexxsun, Uretech ve VS Energy gibi markaların MPPT şarj kontrol cihazları, aslında benzer bir üretim mimarisine sahiptir. Dış kasaları farklı renklerde olsa da, içlerindeki yazılım ve donanım mantığı büyük ölçüde ortaktır. Bu da demektir ki, birinde karşılaştığınız E01 hatası, muhtemelen diğerinde de aynı anlama gelir.
Bugün, teknik servis jargonuyla sizi boğmadan, bir multimetre (ölçü aleti) ve biraz dikkatle bu arızaların ne anlama geldiğini, hangilerini kendinizin çözebileceğini ve hangilerinin profesyonel müdahale gerektirdiğini konuşacağız.
Markalar Farklı, Hatalar Aynı: Neden?
Öncelikle bir yanlış anlaşılmayı düzeltelim. Lexron, Mexxsun veya Abax gibi markalar, genellikle Çin’deki büyük OEM üreticilerin (Voltronic, SRNE, Must gibi) platformlarını kullanırlar. Bu kötü bir şey değildir; aksine yedek parça bulunabilirliğini kolaylaştırır. Ancak bu durum, hata kodlarının da evrensel olmasına yol açar.
Eğer cihazınızın ekranında bir hata kodu görüyorsanız, cihazınız sizinle konuşmaya çalışıyordur. “Bozuldum” demez, “Şu parametre yanlış, beni korumaya al” der. İşte en sık karşılaştığımız o konuşmalar ve tercümeleri.
Sık Karşılaşılan Hata Kodları ve Anlamları
Aşağıdaki tablo, piyasadaki bu segment cihazların %80’i için geçerli olan genel hata kodlarıdır. Lütfen cihazınızın kitapçığını da kontrol etmeyi ihmal etmeyin, ancak kitapçık kayıpsa bu liste hayat kurtarır.
| Hata Kodu | Olası Anlamı | Sahada Gördüğümüz Gerçek Neden |
|---|---|---|
| E01 / Bat Low | Akü Voltajı Çok Düşük | Aküleriniz bitmiş veya akü kablosunda temassızlık/gevşeklik var. Cihaz aküyü göremiyor. |
| E02 / Over Volt | Akü Voltajı Çok Yüksek | Genelde 12V sisteme yanlışlıkla 24V panel bağlandığında veya parametre ayarları yanlış girildiğinde olur. |
| E08 / Over Heat | Aşırı Isınma | Soğutucu fan bozulmuş, tozla tıkanmış veya cihaz çok dar, havasız bir panoya hapsedilmiş. |
| E10 / PV Over | Panel Voltajı Yüksek | En tehlikelisi. Cihazın kapasitesinin (Örn: 100V veya 150V) üzerinde panel seri bağlanmış. |
| E20 / Short Circ | Çıkış Kısa Devresi | Load (Yük) çıkışına bağlı lamba veya cihazda kısa devre var. |
Arıza Tespiti: Adım Adım Teşhis
Cihazınız hata veriyor veya hiç çalışmıyor. Hemen yenisini sipariş etmeden önce şu adımları izleyin. Çoğu zaman sorun cihazda değil, bağlantılardadır.
1. “Altın Kural” İhlali: Bağlantı Sırası
MPPT cihazlarının bozulmasının veya saçmalamasının bir numaralı nedeni yanlış bağlantı sırasıdır. Bu cihazlar “akıllı”dır ancak enerjiyi nereden alacaklarını bilmek isterler.
Eğer akü bağlantısını kestiğiniz halde güneş panelleri hala bağlıysa, panellerden gelen yüksek voltajın gideceği bir yer (akü) kalmaz. Bu enerji cihazın içinde sıkışır ve saniyeler içinde MOSFET dediğimiz güç transistörlerini patlatır. Cihazınızdan yanık kokusu geliyorsa, muhtemelen bu kural ihlal edilmiştir.
2. E01 Hatası: Cihaz mı Bozuk, Akü mü Ölü?
E01 hatası aldığınızda müşterilerim genelde “Cihaz şarj etmiyor” diye şikayet eder. Oysa durum şudur: Akü voltajı, cihazın çalışma alt limitinin (genellikle 10.5V veya 21V) altına düşmüştür.
Çözüm: Ölçü aletinizi DC Voltaj konumuna getirin. MPPT’nin akü giriş klemenslerini ölçün. Eğer 12V sistemde 9V okuyorsanız, MPPT kendini korumaya almıştır. Akülerinizi harici bir redresör ile şarj edip voltajı yükseltmeden MPPT devreye girmeyebilir. Kablo pabuçlarının gevşek olup olmadığını kontrol edin; gevşek bir kablo voltajı düşük gösterir.
3. Ekran Hiç Gelmiyor
Güneş var, akü bağlı ama ekran karanlık.
İlk şüpheli: Sigorta veya kablo.
Test: MPPT’nin akü girişlerinde voltaj var mı? Eğer akü kutup başlarında 12V var ama MPPT girişinde 0V varsa, aradaki sigorta atmış veya kablo kopmuştur. Eğer MPPT girişinde 12V/24V olduğu halde ekran gelmiyorsa, cihazın iç besleme devresi arızalanmıştır. Bu durumda profesyonel tamir gerekir.
MPPT Tamiri: Mümkün mü, Mantıklı mı?
Bu cihazlar tamir edilebilir mi? Evet. Ancak “mantıklı mı?” sorusu daha önemlidir.
Abax, Lexron, Mexxsun gibi markaların 20A – 40A modelleri genellikle uygun fiyatlı ürünlerdir. Eğer arıza basit bir sigorta atması, fan değişimi veya kondansatör şişmesi ise tamir etmek ekonomiktir. Ancak, “yanık kokusu” aldıysanız durum değişir.
Yanık kokusu genellikle ana kart üzerindeki MOSFET’lerin yandığını gösterir. Bu parçalar yandığında genellikle sürücü entegrelerini de beraberinde götürür. Anakart üzerinde ciddi karbonlaşma (kararma) oluşur.
Ayar Menüsü ve Püf Noktaları
Çoğu arıza aslında donanımsal değil, ayar kaynaklıdır. Özellikle Lityum aküye geçiş yapan kullanıcılar, eski Kurşun-Asit ayarlarında kaldıkları için sorun yaşarlar.
Lityum Akü Kullananlar İçin Kritik Uyarı
Birçok standart MPPT (Mexxsun, Lexron vb.) varsayılan olarak “AGM” veya “FLOODED” modunda gelir. Lityum akü (LiFePO4) bağlayacaksanız, menüden akü tipini mutlaka “USE” (Kullanıcı Tanımlı) moduna almalı ve voltaj değerlerini manuel girmelisiniz.
Neden? Çünkü Jel aküler “Equalization” (Dengeleme) şarjına ihtiyaç duyar ve voltajı kısa süreliğine 14.6V-15V seviyelerine çıkarır. Lityum akü BMS’i (Batarya Yönetim Sistemi) bu ani voltajı “tehlike” olarak algılar ve şarjı keser. Sonuç: Sürekli kesilen bir sistem ve hata kodları.
Arızaları Önlemek İçin 3 Altın Tavsiye
15 yıllık tecrübemle söylüyorum, MPPT arızalarının %90’ı montaj hatalarından kaynaklanıyor.
- Kablo Kesitine Dikkat: 40 amperlik bir cihazdan incecik 4mm kablo ile aküye gitmeyin. Kablo ısınır, direnç oluşturur ve cihaz voltajı yanlış okur. Akü doldu sanıp şarjı erken keser. En az 10mm veya 16mm kablo kullanın.
- Hava Sirkülasyonu: Bu cihazlar çalışırken ısınır. Onları daracık dolaplara, invertörün hemen üzerine (sıcak hava yükselir) monte etmeyin. Cihazın sağına soluna en az 15-20 cm boşluk bırakın. Isınan cihaz verimi düşürür ve ömrü kısaltır.
- Panel Voltajı (VOC) Hesabı: Cihazın üzerinde “Max PV Input: 100V” yazıyorsa, panellerinizi seri bağlarken toplam voltajın soğuk havalarda artacağını hesaba katın. Paneller soğukta daha yüksek voltaj üretir. 100V limitli bir cihaza kağıt üzerinde 95V panel bağlamayın; kış sabahı o voltaj 105V’a çıkar ve cihazınızı yakar. %20 güvenlik marjı bırakın.
Özetle, MPPT cihazınız hata veriyorsa panik yapmayın. Önce bağlantı sırasını, sonra kablo gevşekliklerini ve en son akü voltajını kontrol edin. Çoğu zaman sorun, basit bir müdahale ile çözülebilir. Eğer içinden duman çıktıysa, geçmiş olsun; yeni bir cihaz seçerken sisteminize daha uygun bir model belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
